KONTROKURRENT

13 ta’ FRAR 2007

MALTA U L-POLITIKA KULTURALI

Ma nistax nifhem ghaliex sorsi mill-Ministeru tal-Kultura u t-Turizmu qed jghidu li Malta qatt ma kellha politika kulturali. Dikjarazzjoni bhal din tpoggina f’dawl tassew sfukat mal-bqija ta’ l-Ewropa. Fl-2001, f’Malta kien hareg dokument estensiv, bis-sahha tal-Ministeru u l-Kultura, wara sentejn ta’ konsultazzjoni vasta ma’ dawk involuti f’dan il-qasam essenzjali. Is-sena ta’ wara, grupp ta’ sitt esperti mill-Kunsill ta’ l-Ewropa kien wasal f’Malta biex jevalwa dak ir-rapport nazzjonali u jseddqu

b’sensiela ta’ laqghat ma’ personalitajiet, gruppi u NGOs li jahdmu fil-kamp kulturali.

L-esperti kienu fahhru d-dokument kulturali ta’ l-2001 u ghamlu mhux inqas minn 63 rakkomandazzjoni, kollha bazati fuq ir-rapport nazzjonali u fuq il-konsultazzjoni attwali taghhom f’Malta. Kemm ir-rapport nazzjonali kif ukoll ir-rapport ta’ l-esperti Ewropej kienu tressqu ghall-approvazzjoni fi Strasbourg, waqt sessjoni plenarja tal-Kumitat Kulturali tal-Kunsill ta’ l-Ewropa.

ID-DOKUMENT TAL-UNESCO U MALTA

F’Dicembru li ghadda, Malta rratifikat konvenzjoni ohra kulturali, din id-darba mahruga mill-UNESCO. Id-dokument jitkellem dwar il-bzonn ta’ l-gharfien tad-diversita’ kulturali (Convention on the Diversity of Cultural Expressions together with the EU). Dan id-dokument tal-UNESCO jenfasizza l-bzonn li l-kultura tkun inkorporata bhala element strategiku fl-izvilupp tal-politika nazzjonali u internazzjonali. Jitkellem ukoll dwar l-importanza tal-kultura ghall-koezjoni socjali u bhala strument ghac-cirkolazzjoni hielsa ta’ l-ideat.

Fost l-ohrajn, il-Konvenzjoni li ghadha kif iffirmat Malta titkellem ukoll dwar id-diversita’ lingwistika bhala element fundamental tal-kultura, kif ukoll dwar l-edukazzjoni bhala sors fundamentali ghall-espressjoni kulturali. Il-Konvenzjoni tqis ukoll li l-kultura ghandha thaddan l-identita’, il-valuri u t-tifsiriet ta’ pajjiz, u ghalhekk m’ghandhiex tittiehed unikament bhala motiv ta’ valur kummercjali.

DOKUMENTI KULTURALI 2001/2002

Din il-vizjoni tal-UNESCO, attwalment, hi inkorporata bis-shih fid-dokument tal-politika kulturali li xxandar f’Malta (anki ghal diskussjoni pubblika wiesgha) fl-2001. Izda mill-ufficcju tas-Segretarju Permanenti fil-Ministeru tat-Turizmu u l-Kultura, kien dikjarat, ftit gimghat ilu, li Malta m’ghandhiex politika kulturali.

Din ic-cahda kategorika hi stramba u “misinformata” kemm trid. Din ic-cahda mhux biss tmieri l-pubblikazzjoni ta’ dokument kulturali importanti, imma sahanistra tafferma l-assurdita’ li Malta lanqas biss qed tirrikonoxxi l-evalwazzjoni u r-rakkomandazzjonijiet li kienu ghamlu l-esperti tal-Kunsill ta’ l-Ewropa, li fosthom kien hemm professjonisti kulturali mill-Ingilterra, l-Italja, l-Germanja u l-Finlanda.

Minflok jibni fuq li hemm, fuq dak li hemm evalwat u ikkonfermat, xi hadd twebbel biex jerga’ jivvinta r-rota.

KULTURA B’VIZJONI GHAL MALTA

Fiz-zmien li nhareg id-dokument ufficjali tal-Politika Kulturali ta’ l-2001, kont nahdem fil-Policy Unit tal-Ministeru ta’ l-Edukazzjoni, Zghazagh u Kultura.

Proposti li kien hemm fid-dokument kienu attwati konkeretament. Fost l-istituzzjonijiet li twaqqfu mal-hrug tad-dokument kulturali kien hemm il-Kunsill ta’ l-Arti u l-Kultura, Patrimonju Malta, il-Kunsill tal-Ktieb, il-Kunsill tal-Lingwa, Revizjoni tal-Premju Letterarju, u sahanistra l-holqien tac-Centru ghall-Kreattivita’ bhala entita’ kulturali awtonoma.

Imma izjed minn hekk, niftakar li konna wettaqna, grazzi ghal vizjoni demokratika li dejem sostna l-Ministeru li dak iz-zmien kien responsabbli ghall-Kultura, serje ta’ progetti li sostnew fil-prattika l-hsieb tad-diversifikazzjoni u l-inklussivita’. Fost il-progetti nista’ nsemmi (i) il-hidma teatrali ma’ gruppi emarginati (bhall-habsin zghazagh u n-nisa msawtin); (ii) l-ewwel progett f’Malta tal-kumpanija Ingliza Kneehigh, b’kollaborazjoni mal-Kunsill Lokali tal-Birgu (progett li nvolva anki lin-nies tal-Kottonera); (iii) workshops kreattivi ghal ulied l-immigranti klandestini (progett bil-kollaborazzjoni tal-Forzi Armati); (iv) hidma b’inizjattiva kulturali ma’ klienti ta’ Centru Psikjatriku fl-Italja u (v) wirja estensiva ta’ arti tat-tfal mill-Ewropa kollha, iddokumentata b’katalgu li gabar il-pajjizi Ewropej , mill-Italja sar-Russja, mill-Finlandja sal-Grecja.

Imma minkejja dan kollu, hemm min qed jghid li Malta m’ghandhiex politika kulturali.

L-ANNIVERSARJU TAL-“MOVIMENT”

Xtaqt nibqa’ ma’ l-aspett kulturali.

Din is-sena jahbat l-erbghin anniversarju minn mindu kien twaqqaf, fost kontroversja qawwija, il-Moviment Qawmien Letterarju. Il-lum il-“Moviment” m’ghadux jezisti, imma jitqies bhala refernza storika krucjali. Id-dinamika tal-Moviment fih innifsu, ghadha ma kinetx studjata socjalment, imma m’hemmx dubju li dik l-epoka timmarka l-bidu ta’ letteratura li sfrundat hafna konvenzjonijiet u hafna tabu’.

L-awturi “tal-Moviment” il-lum dahlu fil-harifa ta’ hajjithom, imma generalment, ghadhom jipproducu letteratura provokatorja, filwaqt li qatt ma waqfu milli jassorbu l-ahhar xejriet tal-letteatura kontemporanja, mill-inhawi kollha tad-dinja. Din, fil-fatt, dejjem kienet karatteristika ewlenija fl-aktar ilhna rapprezentattivi tal-Moviment.

Il-wirt tal-Moviment Qawmien Letterarju qed jinghata testimonjanza awtentika f’uhud mill-awturi tal-generazzjoni l-gdida, li qabdu d-direzzjonijiet rispettivi taghhom. Jiguni f’mohhi minnufih, awturi tal-mewga l-gdida, bhal Immanuel Mifsud, Adrian Grima, Norbert Bugeja, Clare Azzopardi u Simone Inguanez, fost dawk li diga’ ppubblikaw.

L-anniversarju tal-Moviment donnu li qed ikun “celebrat” ukoll bil-hrug ta’ volum interessanti ta’ poezihji bil-firma ta; Louis Briffa, awtur li donnu hareg f’daqqa minn wara l-kwinti. Hu ktieb li qed jasal ukoll meta l-lingwa lokali qed tkun immassakrata kontinwament, mhux biss fil-mezzi tax-xandir awdjo-viziv, imma wkoll fit-triqat, fi skejjel privati u indipendenti, f’ambjenti fejn jiltaqghu iz-zghazagh u fl-istituzzjonijiet bhall-universita’.

Ikl-volum Bil-Varloppa, jirrapprezenta, fost l-ohrajn, ir-responsabbilta’ socjali ta’ l-awtur. Isostni li l-awtur m’ghandux jezisti fiz-zona ta’ l-aljenazzjoni.

Din hi dikjarazzjoni serja u fundamentali, li tenfasizza l-vokazzjoni tal-kittieba bhala

fanali fil-moghdija tal-moralita’ kollettiva ta’ nazzjon.

Ktieb bhal dan jisfida l-percezzjoni li l-letteratura hi biss semplici edifikazzjoni tas-sentiment, u li m’ghandhiex relevanza f’kuntest soco-politiku. Imieri fil-prattika l-kuncett li l-letteratura ma jistax ikollha ideologija jew tragitti kumplessi li jankrawha mar-realta’ politika. Il-ktieb jidher jikkondividi l-hsieb ta’ xi David Novitz (The Boundaries of Art): ladarba x-xoghlijiet artistici huma prodotti socjalment, id-demarkazzjoni hi, attwalment, distintivament socjali.

L-awtur awtentiku qatt m’ghandu jirtira milli jikkonfronta l-kodici tal-banalita’ li qed tifni lill-pajjiz. Lanqas m’ghandu jirtira mill-obbligu li jcarrat l-illuzjonijiet u l-miti nazzjonali. F’dan is-sens, il-ktieb ta’ Briffa jipprova jikkontestwalizza lill-awtur, jipprovokah biex jistaqsi x’inhi r-responsabbilta’ tieghu lejn is-socjeta’. Jekk il-qaghda ta’ Briffa hi wahda antagonistika, dan hu rizultat tal-frustrazzjoni b’pajjiz li kulma jmur qed jordom lilu nnifsu taht il-piz ta’ influwenzi oppressivi, importati u xxadinjati f’kuntest ta’ kolonjalizzjoni gdida, ta’ skjavitu’ post-post-moderna.

Xtaqt inqieghed dawn l-argumenti fil-linja ta’ hsieb li tohloq Carol Becker, mill-Istitut ta’ l-Arti ta’ Chigago: Being an artist is finally a sociological construct in all its material, psychological and spiritual dimensions.