Minn Mario Azzopardi

 

B’kollox kienu 93 bejn irgiel, nisa u tfal.  Mhux kulhadd kien jaf lil kulhadd ghax ghal dawn l-ahhar snin kienu jinzammu f’partijiet differenti ta’ Malta.  Tfal kien hemm mal-ghoxrin, u maghhom hi.  Jekk lil Ngira stajt tghidilha tifla.  Gimgha ilu ghalqet hmistax-il sena.  Kienet waslet fil-gzira sitt snin ilu, tifla ta’ disgha snin.  Wahedha, maghluba, itterter, ghajnejha mberrqin u l-abjad mimli hjut tad-demm.  

Lanqas ma taf kif kienet waslet Malta.  L-ahhar li taf li kienet imqabbda ma’ gagga tat-tonn, bejn sema u ilma, tielgha w niezla mal-mewg.  Imbaghad taf li kienet ghaddejja minn kuritur twil, imdawra b’nies lebsin l-abjad u l-maskri ma’ halqhom, u jdejha kienu mwahhlin mat-tubi.  Qalulha li kienet f’Malta.  Isem li qatt ma semghet bih.

Kienet waslet wahedha, wara li d-dghajsa taghhom kienet inqalbet u nbelghet fid-daghbien tal-ilma u spiccat f’nofs l-ispirti tal-oskurita’, mnejn (kif kienu jirrakkuntaw f’rahalha) hadd ma jerga’ lura u jibqa’ bla mistrieh ghal dejjem, minghajr nifs.

Issa kienet fl-ajruport, b’kappell tat-tibna f’rasha u passaport gdid fjamant taghfsu f’idejha bhallikieku kien blokka deheb jew il-ktieb tal-hajja u l-mewt. Minn fejn kienu setghu jaraw l-ajruplan, hutha kbira bajda bil-gwienah miftuhin berah.  Huta ttir li se tehodhom fl-gholi, ilkoll kemm kienu, hi maghhom.  U l-huta ttir kienet se tghaddihom mis-shab u tofroq il-muntanji bihom u twassalhom Parigi.  Imbaghad minn hemm bit-tren lejn belt zghira li nsiet x’jisimiha, imma kellha miktub, x’imkien fil-basket.

Kien hemm kommozzjoni.  L-eccitatament  kien jinhass ghaddej bhall-elettriku.  Hadd mit-tlieta u disghin ma kien rikeb ajruplan qabel.  Kienu jirkbu karettuni zlugati jew bhejjem nexfin ghuda u darba kienu rikbu d-dghajsa zzaqzaq tad-destin biex qasmu l-bahar kbir. Imma mhux ajruplan li jaqtaghhom mill-art u jtir bihom fis-sema, bhal ghasfur enormi tas-seher.

Fis-sala tal-istennija kien hemm il-gurnalisti.  Wahda minnhom resqet lejn Ngira u staqsietha mnejn hi.

-          Minn Rutshuru.

-          Minn fejn?

-          Rutshuru, fil-Kongo. 

-          Minn hemm kont hrabt?  Kemm ilu issa?

-          Xi sitt snin. Minn hemm kont hrabt ma’ ziti lejn l-Uganda u s-Sudan.

-          Zitek qieghda hawn ukoll illum?

-          Le, ziti ma felhitx.  Ma felhitx tasal.

-          X’int thoss bhalissa?

-          Kif?

-          X’int thoss: eccitata?  Ferhana?

-          Hafna ferhana.

-          F’Malta kont ghamilt hbieb tal-post?

-          Iva, kienu jigu jarawna Ylenia u Monique.  Ftit ilu kienu hawn, gew jarawni sejra.

-          X’tahseb dwar il-Maltin?

-          Twajbin.  Kienu jgibulna l-ikel u l-hwejjeg u kienu hbieb. 

-          Kollha hbieb il-Maltin?

-          Mhux kollha hbieb.  Ftit mhux hbieb. 

-          Taf fejn se tkun?

-          X’inhu?

-          Fejn se tasal?  Fi Franza, fejn se tkun qed toqghod?

In-nies tal-Ambaxxata kienu qalulhom kollox.  Kienu se jinqasmu.  Uhud imorru Soissons, ohrajn Oissel.  Ngira kienet se tkun ma’ 24 ohra, l-aktar Somali u Rwandizi, f’belt zghira jisimha Champigny-sur-Marne.  Fuq ix-xmara, mat-tnax-il kilometru boghod minn Parigi.

U Ngira diga’ kienet qed tahseb li tixtieq tidhol tnaddaf id-djar, jew tahsel il-platti fil-kcina ta’ xi lukanda zghira, jew tidhol tahdem f’xi fabbrika meta titghallem il-Franciz.  Tal-Ambaxxata qalulhom li f’Champigny hemm il-fabbriki li jippriservaw l-ikel fil-bottijiet u ohrajn li jaghmlu n-nuccalijiet u l-lentijiet biex it-tobba jaraw l-ghajnejn. 

U aktar ma jghaddi z-zmien aktar tinsa u tinsa, u tidfen il-fantazmi li bil-lejl baqghu iqajmuha, anki f’Malta, u mhux l-ewwel darba li qamet tghajjat u mbaghad, kollha misthija, issib li xarrbet il-friex bil-biza’.

F’Champigny trid tinsa.  Jehtieg li tinsa l-film imtaqqab ta’ tfulitha, ta’ hajjitha, mimlija wcuh qliel li kull meta jfettlilhom johorgu mill-irkejjen tad-dellijiet l-aktar skuri.  Tinsa l-vjagg imqalleb fuq il-bahar, tinsa kif iggranfat max-xibka tat-tonn, kif hasset l-ispirti telghin ghaliha mill-ilma.  Tinsa lil zijitha tittrapassa fid-dezert, halqha mimli dubbien, sakemm ma tihux aktar nifs.

Izda fuq kollox tinsa lil dawk il-gurati kbar u koroh, goffi, hodor u kannella, lebsin ta’ suldati, miksijin bl-gharaq u t-tajn, jaghtu fuq il-bieb tal-gorbog li kellhom fir-rahal ta’ bla tama, hemm f’Rushuru.

Kienu waslu qtajja’ wara l-ohra.

L-ewwel sitta jifqghu il-bieb, jaghtu xebgha lil missierha u lil huha l-kbir u lill-mara tieghu.  Imbaghad jibdew jisparaw mill-vicin fuq missierha, fuq huha, fuq martu, fuq iz-zewg uliedhom.  U hlief spluzjonijiet homor itiru ma’ kullimkien ma kienx hemm.  U waqt id-daghdigha tal-gurati qattiela, Ngira tahrab m’ommha u jinhbew fil-masgar ghal erbat ijiem, iridu jirremettu dak li raw u ma jistghux u xuftejhom u grizmejhom kamoxxa niexfa.

U ssibhom qtajja’ ohra ta’ bhejjem.  Hamsa did-darba. U jitolbuhom il-flus u d-deheb u meta jaraw li flus u deheb  ma kellhomx, igieghlu ‘l omm u l-bint jinzghu u jkebbu l-hwejjeg.  Imma qabel,  imiddu lill-mara mal-art bil-herra u tnejn minnhom jaghmlu maghha, u meta tirrezisti jdawwruha wicca mal-art u jaghtu fiha minn wara u hi twerzaq u Ngira tirtoghod u ma tistax tibki u tipprova taghti bis-sieq lis-suldati u wiehed minnhom jisturdiha b’daqqa selvagga bil-manku tar-rajfil.

Meta tqum tkun f’dirghajn ommha, it-tnejn gharwenin huta, ommha bi snienha mfarrdin, bid-demm ma’ halqha u d-dinjita’ taghha titkaxkar mal-wizghat strambi u indifferent tal-masgar.

U jkun ghad baqa’ t-tielet qatgha suldati, hamsa ohra resqin lejhom.  Donnhom fis-sakra.  Ghajnejhom ta’ zringijiet morda u jdejhom idellku, hekk kif jahtfu lill-omm u l-bint u jizfugaw ir-rabja taghhom go fihom.   Wiehed wara l-iehor jidhlu jifqghu ‘il-mara u jifqghu lit-tifla, li tibda tara kollox idur fis-sema, hekk kif il-wegghat hassithom se jcarrtuha min-nofs.  U gara li hekk kif omm Ngira kienet mitfugha fl-art, b’saqajha miftuhin bla sahha, kollha trab u nemus jizfen mignun madwar ghajnejha, il-percimes tas-suldati jersaq lejha u jizvojta pistola ta’ b’sitta fis-sigrieti taghha.  Id-demm itir bhalkieku tfaqqghet dulliegha ma’ hajt tal-konkrit u kollox jiffissa ruhu f’mohh Ngira, li mbaghad tizvina f’tizliga klaret kbira, tghatti x-xemx.  Biex ix-xemx ma tisthix.    

                                                                                                    

Ngira Kahindo trid tinsa dak kollu meta tkun f’Champigny-sur-Marne.

Trid timxi madwar ix-xmara u taqta’ l-fjuri.  U riedet li saqajha jirfsu fuq il-haxix mhux fuq id-dezert u l-memorji kollhom ticlis tad-demm. U f’qalbha tbierek it-titjira li se tbeghidha mit-trawmi taghha.  Forsi l-fantazmi jisktu u ma jibqghux ihabbtu f’rasha. U forsi ommha tkun fieqet mill-griehi fondi li faqghuha minn barra u minn gewwa.

U forsi thallimha, liebsa l-abjad tal-erwieh twajbin.  

Fuq it-titjira BLE-0348, Ngira, it-tfajla minn Rutshuru, kienet qed thares ‘il barra mit-tieqa zghira tal-ajruplan.  Bejn is-shab jinferaq bdiet tilmah leggenda li ghad trid tinkiteb. Li ghad titghallem taqraha lil uliedha u wlied uliedha qabel jorqdu.

 

TMIEM