STORJA 2010

GEXWA TA’ NATZRAT U L-GHASAFAR

Mario Azzopardi

Tliet nisa kienu mlefilfin minn rashom sa saqajhom, mal-mejda tal-fuhhar, f’rokna ghall-genb, fis-suq zghir ta’ Natzrat.

Id-diskors taghhom kellu hoss baxx, bhallikieku ma ridux lil haddiehor jisma’ x’kienu qed jghidu. F’ghajnejhom kien hemm jigru s-sriep maghlubin tas-suspett. Kienu l-aktar tliet nisa lablaba tar-rahal u kienu jinfettaw lin-nisa l-ohra bhallikieku xejn. U n-nisa kienu jinfettaw li zwieghom u lil qrabathom. F’dik il-ghodwa ta’rih shun u jdellek kienu qed jitkellmu fuq Gexwa u familtu:

- Qatt m’ghogbuni dawk in-nies minn mindu waslu hawn mill-Egittu.

- U mill-Egittu kienu mahrubin, ha nghidlek. Qalu li riedu joqtlulhom lil binhom.

- Ara temmen! Meta kienu jghixu f’Betlemm kienu anki xerrduha li lil binhom tarbija kienu zaruh l-Ghorrief tal-Kwiekeb u tawh rigali kbar.

- Tal-gimgha li ghaddiet smajtuha? Tat-Tempju smajtuha?

Kieku qed jitkellmu dwar dak li gara meta Jusef il-mastrudaxxa u Mirjam, missier u omm Gexwa, marru Gerusalemm ghall-Festa tal-Haruf. Maghhom hadu lil Gexwa, li issa kien ghalaq it-tnax-il sena sewwa. Huma u gejjin lura ndunaw li binhom la kien mal-wiehed u lanqas mal-ohra u xi nies li jafuhom qalulhom li kienu raw lil Gexwa fit-Tempju, il-jum ta’ qabel.

- U tafu x’kien qed jaghmel?

- Mela x’kien qed jaghmel?

- Kien bilqieghda magenb ir-Rabbi Hilleh.

- U hallina minnek, dalghodu!

- Qed nghidilkom kien magenb ir-Rabbi Hilleh tas-Sanhedrin u kien qed ikellmu dwar il-Messija tal-Lhud.

- Mela issa sar jifhem fil-politka wkoll bin il-mastrudaxxa! Xi prezunzjoni!

- Il-ligi tghid li t-tfal ma tridx taghtihom widen, u dan Gexwa jmur jitkellem mar-Rabbi fit-Tempju Mqaddes!

Dan id-diskors tan-nisa kien juri kemm kien hemm antipatija lejn Gexwa u niesu. Qlajjiet dwaru kien hemm bosta. Kienu anki jghidu li Gexwa kien jidher ta’ spiss mal-patrijiet tal-Qumran, l-Essenin, nies strambi li ma ridux jithalltu mal-qassisin tat-Tempju. Minn mindu l-familja waslet fir-rahal, fid-distrett tal-Galilija, kulhadd itaqtaq. Jusef kien jahdem l-ghamara, il-bibien u t-twieqi. Gieli kienu jordnawlu anki xi mohriet. Ibnu kien jghinu fil-hanut u mbaghad joqghod jilghab, aktarx dejjem wahdu, bil-hbula, bl-istrixxi rqaq tal-injam, bic-cana, xi rota mormija ta’ karettun u xi zugraga li kien jaghmillu missieru. Gexwa kien ihobb ukoll jaghmel dghajjes zghar bil-qlugh tal-karti mill-Egittu jew inaqqax l-ghasafar fil-gebel. U l-omm, Mirjam, kienet ta’ ftit kliem, medhija fid-dar, taghgen il-hobz u taghmel il-krema bil-bajd, il-halib u l-ghasel u taghmel it-torti tal-farkizzan u tinseg il-hwejjeg ghal zewgha u ghal binha. Ghalkemm ta’ ftit kliem, kellha tbissima ghal kulhadd, ghal kull min ried jilqa’ t-tbissima taghha. Imma l-aktar li kienet taqla’ kien hars minn taht u mqit. Dwar Mirjam ma kien maghruf xejn wisq hlief li kienet twieldet lil koppja xiha bil-bosta fl-eta’. Ommha kienet dejjem tokrob li gufha baqa’ vojt, filwaqt li l-ghasafar jibnu l-bejtiet ghaz-zghar u l-bhejjem ireddghu lill-frieh u l-hut iferrghu iz-zghar u l-art tnissel l-gheneb mix-xott. Sakemm darba kienet magenb il-Bieb tad-Deheb f’Gerusalemm u hasset gufha anzjan jimtela’ bir-rih gej mill-bahar. Disa’ xhur wara, b’ghageb ta’ kuljhadd, kellha tifla u semmietha Mirjam.

Jusef il-mastrudaxxa kien hafna akbar minn Mirjam u Susanna l-Ghakka, il-huttaba tar-rahal kienet qalghet hlieqa mahmuga dwar il-koppja:

Jien smajt fis-sew li dak Gexwa hadd ma jaf ta’ min hu. Smajt fis-sew li Jusef ragel mielah, ma jistax ikollu wlied, u martu, bil-wisq izghar minnu, kif nafu lkoll, kienet dinbet ma’ ragel iehor, neguzjant Sirjan jghidu, ghax riedet titqal, u Jusef hadha bi kbira wisq imma hafrilha, ghax inkellha kienu jhaggruha. Kienu jqattghu hofra u jdeffsuha fiha sa rasha u mbaghad ihaggruha kif kien jisthoqqilha, biex b’demmha jinhafer dnubha u x-xjaten jaharbu ma’ mewtha u tghib is-sahta anki minn fuq rahalha. Imma zewgha hafrilha, u qatt ma kixef x’ghamlet u m’ghamlitx mas-Sirjan.

Natzrat kien rahal imdewwed bis-superstizzjoni. Kien mizghud bi stejjer ta’ xjaten u maghmul u sahtiet u medicini strambi kontra l-genn. Fost l-istejjer tal-misteri kien hemm dik tal-erwieh li baqghu jezistu wara l-funerali kantati li kienu jsiru fi Kfar Hahorix, tliet kilometri boghod minn Natzrat. L-erwieh, skond ma kienu jghidu, kienu jigru fuq il-bjut min-nofs il-lejl sal-erbgha ta’ filghodu, u jekk isibuk barra dak il-hin, jishtuk u jizirghu l-marda qerrieda tal-infafet fil-familja. Ir-rahhala kienu jsemmu wkoll is-sahta tal-hamsa u sittin skeletru li kienu nstabu midfunin taht twavel kbar tal-gibs, bl-irjus tal-imwiet fuqhom u wizghat bi tlitt irjus hergin minn halqhom. Mal-wasla ta’ Gexwa fir-rahal dawn l-istejjer komplew joktru.

(Nota tan-Narratur: Hawn xtaqt lill-qarrejja jkunu jafu li hemm stejjer dwar Gexwa li jinsabu f’kotba qodma, imma li ma nistax noqghod nidhol fihom fl-irqaqat. Talinqas ta’ min isemmi li hemm kitba li tghid li lil Gexwa, xi subien u nieshom darba ppruvaw jixhtuh minn fuq irdum ghal isfel. U storja ohra tghid li tifel ta’ haddied waqa’ minn fuq bejt u kien se jmut u s-subien marru jigru jghidu li kien Gexwa li mbuttah minn fuq il-bejt ghax ghajjru b’missieru. Imma Gexwa bezaqlu f’halqu u rega’ gabu f’tieghu u r-rahhala qatghuha li Gexwa ghandu tahdem fih il-qawwa tax-xjaten. Hemm miktub ukoll li lil Gexwa r-rahhala cahduh u qatt ma riduh. )

Gexwa kien beda jikber u meta kienu sabuh fit-Tempju kien beda joqrob lejn l-irgulija. Lehnu kien hxien u saqajh u jdejh bdew jinksew bil-pil kannella car u bil-lejl kien jitqanqal u johlom li qed jizfen id-dabka mat-tfajliet tar-rahal, imbaghad jinza’ u jinzel jghum u joghdos f’ghajnejn it-tfajliet tar-rahal. Mat-tfajliet kien ihossu aktar komdu. Huma kienu juruh xewqat mohbija minn wara l-velu tal-ghazel. Donnhom riedu jistampaw wiccu fuq l-imkatar taghhom u jehduh id-dar, jaghfsuh ma’ xufftejhom u jraqqduh taht l-imhadda, bil-mohbi t’ommijiethom. U bil-lejl joholmu bih huma wkoll, ihobbhom.

Meta kien ghalaq it-tlettax-il sena tieghu grat xi haga li qajmet lir-rahal kollu kontra Gexwa u kontra ommu u missieru.

Kienet waslet il-Festa tal-Hobz u l-Inbid u dakinhar Gexwa ma deherx fid-dar. Kien soltu li wara x-xoghol fil-hanut ta’ missieru imur jimxi, daqqa f’xi gardina taz-zebbug u drabi ohra lejn xi ghadira fil-qrib. Imma dakinhar ma kien deher xejn. Gara li ma’ nzul ix-xemx, folla ta’ rahhala, bl-Ghakka Huttaba fuq quddiem u nisa u rgiel warajha bl-ghesieleg u l-gebel ghal-lest, bdiet tghajjat u tirvella quddiem id-dar ta’ Jusef u martu. Imbaghad bdiet niezla xita ta’ gebel.

Jusef ma ssugrax jiftah il-bieb u tela’ jkellem lill-gemgha rrabbjata minn fuq il-bejt:

- Ghaliex qed taghmlulna hekk? Fiex inqasnikom jien u marti?

- Intom it-tnejn u binkom maghkom, intom nies is-sahta! Is-sahta taghna intom!

- Tafu fejnhu binkom ja shahar tal-gwaj?

- Fejnhu, mela?

- Morru arawh fejn l-Ghadira ta’ Jum Kippur. Morru arawh x’qed jaghmel fil-jum imqaddes tas-Sibt!

- Morru arawh izeblah Jum il-Mulej!

Issa f’dawk iz-zminijiet ma stajt taghmel xejn fil-Jum tas-Sibt, ghax kien jum imqaddes, dedikat biss lill-Alla tal-Lhud. L-anzjani kienu jghidu li lanqas jekk jaqaghlek il-hmar fil-gibja ma kellek taghmel xejn biex issalvah, ghax tidneb u ggib is-sahta fuq niesek u rahlek. F’Jum is-Sibt ma stajt taghmel xejn hlief titlob. Xejn li xejn aktar.

L-insulti kienu baqghu gejjin u l-gebel tar-rabja baqghu nezlin fuq id-dar zghira tal-mastrudaxxa. Kissrulu l-ghamara li kienet qed tinxef magenb il-bieb ta’ barra u xi hadd xehet barmil demm tal-hanzir mal-faccata. Jirtoghod, Jusef fegg fil-bieb u qal lill-folla rrabjata li kien se jmur ifittex lil Gexwa dak il-hin stess. Rikeb il-hmar u telaq lejn l-Ghadira li kienu semmewlu r-rahhala.

Sab lil Gexwa wahdu, hdejn l-ilma, gharrubtejh fuq it-tafal imxarrab u madwaru disa’ ghasafar tat-tafal, jew ghaxra jew tlettax. U iehor f’idu, qed jiffurmah.

- X’int taghmel ibni, f’gieh is-sewwa t’Alla! Taf kemm gibtilna ghajb u nkwiet. Taf kif se ggennen ‘l ommok u lili?

- Ghaliex qed tghidli hekk, missier?

- Iridu jfarrkulna d-dar! Gew jghidulna x’int taghmel! Ma tafx li llum Jum is-Sibt?

- Jum is-Sibt ma jghidx li ma tistax taghmel ghasafar tat-tafal, ja missier!

- Xejn! F’Jum is-Sibt ma tista’ taghmel xejn! Fhimt? Jum is-Sibt merfugh ghal Alla l-Imqaddes! Armi dawk l-ghasafar!

Gexwa qam bil-wieqfa bil-mod u hares b’moghdrija lejn missieru l-mastrudaxxa. Imbaghad beda jonfoh fuq l-ghasafar, wiehed wiehed, u l-ghasafar bdew itiru, b’qalbhom tqila.

U kif jirrakkuntaw dawk li semghu l-istorja kollha, l-ghasafar li fforma Gexwa kienu qeghdin jibku u d-dmugh taghhom thallat mal-ilma tal-Ghadira u ghadu jigri mal-ilmijiet tad-dinja.

TMIEM