Mario Azzopardi

-------------------------------------------------------------------

L-ISTORJA TA’ JAHWE – PROFETA TAT-TRIQ

Bcejjec  sparpaljati,  f’ghamla ta’ xenetti jew monologi ta’ testimonjanza,  minn dramm li ghal diversi ragunijiet qatt ma ttella’ fuq il-palk. Nota li nstabet fost il-frammenti kienet tghid li l-partijiet tan-nisa jistghu jinhadmu mill-irgiel u vici versa. Hawn taht il-bicciet qed ikunu riprodotti fl-ordni li nstabu, li m'hiex nexcessarjament l-ordni logika.

IN-NARRATUR:   Naturalment, tista' tiehu lil dan Yahwe l-Galilew biex tinterpretah minn deiversi angoli.  Nghidu ahna mill-aspett letterarju, ghax kellu l-vibrazzjoni ta' poeta tat-triq. Fih studju letterarju. Kif kien osserva Gerard Bessier (u ma rridx li tahsbu li qed inkun tekniku zzejjed). Jahwe kellu stil partikolari. Sentenzi qoxra, hila narattiva, bilanc u paralellizmi, xbihat lucidi, insomma, metodu letterarju fluwidu, incisiv. Kien poeta tat-triq, ghax it-triq kien jafha sew.  Il-hajja tat-triq kienet il-parabbola perpetwa ta' Jahwe U jekk tyippermettuli nikkwota lil Pasternak dwar il-liberta' poetika ta' Jahwe: qabblu l-prezenza ta' jahwe mad-deheb u t-tizjin vulgari ta' Ruma Imperjali - arawh miexi fit-triq lil Jahwy, bl-ilbies hafif tieghu, bil-provincjalizmu ta' Galilew, la jara allat u lanqas sacerdoti, imma jara lill-bniedem, lir-ragel, lill-mara, lit-tfal, muzicist tal-umanita'.

Imma qed nirromanticizza wisq u qaluli biex nibqa' newtrali. Insomma, ghaliha Jaywe kkundanna lilu nnifsu. Forsi ghax kien gust jew ghax kien infantili. Ma' dawk l-assassini Rumani u ma' dawk is-sriep xjuh tat-Tempju ta' Salamun ma stajtx tkun onest izzejjed, ghax iwahhluhulek. Aqraw is-7 Kapitlu tal-Ktieb ta' Daniel u taraw li Yahwe, quddiem is-Sacerdot il-Kbir (immaginaw ftit) jghid li hu l-Messija. bin Alla l-Imqaddes u jibda jiddeklama dwar l-id il-lemija t'Alla u s-shab tas-smewwiet. 

Gennata. Hatar lilu nnifsu il-logottenent t'Alla u l-Qassis tkun se ttih puplesija u jibda jghajjat li Yahwe midghi u jehtieg imut biex ipatti ghad-dnub fahxi.

MARIA MINN MAGDALA:  Yahwe kien inikkittni.  Inkikkittni bhala mara li hbbitu. Aktar ma jghaddi z-zmien aktar kont inhoss li riesqa fuqu ajkla mghaddma, lesta ghall-priza. U kont noholmu dejjem gharwien u mdendel mill-forka.  U meta kont nghidlu xi haga, kien ibusni hafif u ma jghid xejn.  Il-bews tieghu besda jkollu toghma ta' demm.

XHUD GHALL- PROSEKUZZJONI:    Jahwe kien wasal f’Kafarnaum mal-ggajta tieghu fil-jum tas-Sibt u dahal fis-sinagoga u beda jitekellem tqil u jghid li se titwaqqaf is-saltna t’Alla mal-gnub tal-Gordan, jekk fhimtu sew, jew f’Gerusalemm, ma nafx ezatt, ghax lili kien qed joghrokni x-xitan dakinhar. Ix-xitan kien joghkorni l-aktar fis-seba’ jum, bhal dakinhar, u daqqa habbatni mal-hitan u daqqa’ gerbibni fit-tajn bhal kelb imherwel. Jahwe rani nitkaghweg u resaq lejja u jien bzaqtlu u x-xitan ta’ fija qallu: X’gejt taghmel ‘l hawn Jahwe bin Alla u xi trid minghandna?  Imbaghad kif qal hekk…

PROSEKUTUR:    Jigifieri qed tghid li meta bzaqtlu beda jkellmu x-xitan?

XHUD GHALL-PROSEKUZZJONI : Hekk hu, beda jghajjat minn qigh l-istonku tieghu ix-xitan u qallu: jewwilla int gejt biex teqridna ja Mqaddes bin Alla?

PROSEKUTUR:    Jigifieri xi hadd sejjahlu Mqaddes bin Alla?

XHUD TAL-PROSEKUZZJONI:  Ix-xitan…

PROSEKUTUR:    Xi hadd sejjahlu bin Alla?

XHUD TAL-PROSEKUZZJONI:    Hekk hu.

PROSEKUTUR:  Huh u x’qallu, x’wiegbu?

XHUD TAL-PROSEKUZZJONI:  Min?

PROSEKUTUR:    Jahwe.  X’qallu Yahwe, x’wiegbu lix-xitan?

XHUD TAL-PROSEKUZZJONI:  Qallu jiskot.

PROSEKUTUR:  Dwar bin Alla x'qallu?

XHUD TAL-PROSEKUZZJONI:  Xiex x'qallu?

PROSEKUTUR: Qallu li hu bin Alla, merieh, x'ghamel?

XHUD TAL-PROSEKUZZJONI:  Ma qallu xejn fuq hekk, la merieh u lanqas ma merihx.  Ma qallu xejn fuq hekk, imma resaq lejja u mbaghad...

PROSEKUTUR:  Daqshekk bizzejjed.  Tista’ tohrog.

XHUD TAL-PROSEKUZZJONI:   Imma ridt nghid ukoll…

PROSEKUTUR:  Tista’ tohrog.  Hawn, minn hawn. Ghaddi minn hawn.

MARIA MINN MAGDALA: La rrid nikkomprometti lili nnifsi u wisq inqas lilu.  Ghalija kien sar ir-ramel ir-ramel u l-melh u l-ilma ta' hajti. Jien naqra kollox f'ghajnejh u hu f'ghajnejja.

Jahwe kien igeghilni nhossni mara specjali. Niftakar darba konna ghad-dell tas-sigar taz-zebbug fl-ort il-kbir u ghamel bija n-nghas. Ma nafx kemm domt rieqda:

- Bik in-nghas hux, Magda?

- Dal-lejl ma tantx irqadt. Kelli hafna thewdin.

- Dwar xiex?

- Ma niftakarx fid-dettall: imma niftakar ghasafar kbar b’wicc ta’ trabi, bil-gilda mnixxfa.

- Thewdin bhal dak jaf jidhol f’mohh kulhadd.

- Hekk tahseb jahwe?

- Ikun wasal l-istagun tat-thewdin.

- Ahjar ma jkollix hsibijiet bhal dawk, Jahwe.

- Xtaqt nghidlek xi haga dwarek.

- Xiex?

- Meta kont rieqda kont qed niehu gost inhares lejn sidrek: tiela’ u niezel man-nifs. Donnu n-nifs ta’ spirtu mqaddes.

Hekk kien ikellimni. Lit-tarbija li twelditli semmejtha ghalih, Jesuhel. Jekk nghid daqshekk dwari u dwaru jkun bizzejjed. Ma nhossx li ghandi nghid aktar.

PONZJU PILATU:   Issa x’il-qahba rega’ nqalaghlhom? Ghaz ma jmorrux jitnejku huma u s-Sanhedrin taghhom u l-Arka tal-Patt u z-zeloti u l-imgienen u l-fanatici li ghandhom jigru ma’ saqajhom!  Jahsbuni r-ruffjan tal-Gudea, tarax!  Nirrahom jitqarqcu bil-pestilenza!  Mohhhom ghandi, ghodu ghodu, bil-mara regghet tnixxi d-demm u thewden li qed tara l-istatwi tal-irham jixxaqqu u minnhom hergin gremxul b’zewg irjuz u zewgt idnub!  Ghax jien qieghed tajjeb minn kullimkien, ukoll.

Lanqas erbat ijiem qabel il-Haruf m’ghandhom kwiet f’sormhom!  U min hu daz-zelota gdid? Jew profeta iehor imcercer, x’il-qahb’ hu? Ghax ma haduhx barra l-belt u haggruh hdejn il-latrini?

IN-NARRATUR:  Meta semghuh iwerzaq li ruhu hierga u meta raw li m’ghadux jiehu nifs, nizzluh minn fuq is-salib u tawh f’hogor ommu li baqghet hemm, tarah jagonizza bejn l-art u s-shab jigma’.  Imbaghad naddfuh u dilkuh u difnuh f’sepulkru gdid. U hemm bdiet il-kontroversja kollha. Kien miet jew ma mietx?  Kienu lluppjawh u mbaghad ghadda l-hin tal-velenu?  Serquh? Mar Ruma? Ghex sa 70?  Spekulazzjonijiet u stejjer kemm trid. Fosthom hemm dik li Yahwe harab lejn l-Egittu, indiehes mas-sacerdotessi ta’ Isis, stednuh ghall-wiehed mill-kungressi sesswali taghhom u fil-mument tal-abbandum iddikkjara b’lehen gholi”  Hawn jien!  Irxutat!

OMM JAHWE:    Issa ghadda sew iz-zmien minn fuqi u wasalt fit-targa tat-tmiem snini bhala mara.  Imnissla minn seba’ w ghoxrin generazzjoni u nasal lura sa David u Yahwe erbatax, s’Abram il-Patriarka.  Izda dak ghall-istorja. Jien l-armla u omm l-imsallab tal-Galilea. Omm l-inkurunat bix-xewk u l-imzeblah min-niesu u mill-ghorba hakkkiema.

U kelli ragel wiehed u ma kontx nafu f’gismu ghax nissilt b’seher u staghgib. 

U qabel jinzel it-ull tal-mewt nista’ ninkiteb fis-setta tal-Esseni, dawk li wicchom mixrub u jithaddtu mal-profeti fil-btiehi fejn ifejqu bil-hwawar u l-hagar imsahhan.  Ibni Yahwe kien igibhom lil dawk in-nies  u jien naghti xhieda.      

Hawnhekk kien hawn dak li jidher il-framment finali, li bih jaghlaq id-dramm.

Ma kienx hemm djalogu imma kien hemm biss deskrizzjoni direttorjali, li se nirripproduci hawn:

Fis-sema jibda jingema’ shab tqil u r-raghad ikarwat mill-boghod. Fin-nofs tal-palk

hemm imdendel bi hbula hoxnin gisem Jahwe, bejn sema u art. Is-sema jkompli jiswied u r-raghad jitqawwa. Hemm biss dawl centrali fuq il-gisem gharwien ta’ Jahwe.

F’hin minnhom ras Jahwe taqa’ ‘l quddiem u minn idejh, donnhom imtaqqbin, jibdew jitqabdu biex johorgu hamimiet bojod. Itiru hames hamimiet minn idejh tal-lemin u hamsa ohra minn idejh tax-xellug. Mill-kustat tibda hierga’ nixxiegha ta’ demm, donnu qed jissahhan, ghax minnu hiereg duhhan irqiq.

Id-demm jiccarcar ma’ gisem Jahwe ghall-qiegha tal-palk, imbaghad jimxi lejn ir-ribalta u jibda jersaq lejn il-platea, lejn il-pubbliku.

Mario Azzopardi