IS-SUITE KLAWNESKA TA’ HENDRIK

-----------------------------------------------------------------------

Għażiża Lidia

Ħajr tal-aħħar posta. Napprezza l-awguri tiegħek dwar Corinna imma mhux qed insibha faċli biex mill-frammenti li ġbart nagħti moħħ u ġisem (jew imissni ngħid ġisem u moħħ, f’dik l-ordni) lil din il-mara misterjuża fil-ħajja amoruża bikrija t’Ovidju. Għaddejt iljieli sħaħ inqalleb u nerġa’ inqalleb fil-poeżiji erotiċi tiegħu imma rnexxieli nifforma biss ftit spekulazzjonijiet. Irrid nara nsibx mod kif nakkwista xi ħjiel ta’ teżi li naf li kienet sottomessa m’ilux lil Universita’ Amerikana dwar Corinna u t-Tradizzjoni tal-Eleġija tal-Imħabba.

Iżda għalissa ħallina mill-primat erotiku tal-poeta Ruman u r-relazzjonijiet tiegħu multipli man-nisa, verġni u m’humiex, innoċenti jew oxxeni, passivi jew ossessivi, relazzjonijiet perikolużi li wassluh għall-eżilju perpetwu. Ipprovoka wisq il-morali tar-reġim dak l-edonist irreverenti u kompulsiv.

Interessanti tassew it-traduzzjoni li qed taħdem fuqha bħalissa. Dwar id-Dharmasutra u d-diversi verżjonijiet tagħha ma naf prattikament xejn. L-esperjenza tiegħi tal-Buddiżmu tillimita ruħha għal ġabra elementari ta’ siltiet mill-Ktieb Tibetjan tal-Mejtin, The Dharma Bums ta’ Kerouak u tliet iljieli ta’ passjoni ma’ Ġermaniża bjonda li ltqajt magħha f’appartament tal-Hare Krixna f’Hamburgu. Illum għandha fuq il-ħamsin sena, iggradwat fl-ekoloġija, krieħet, xagħarha ħfief u tgħix ma’ volpi fil-periferija tal-Foresta s-Sewda.

Niġi għas-suġġett ċentrali ta’ din il-korrispondenza: Hendrik.

Ma ktibtlekx qabel dwaru għax kont naf li jinsab fil-Makaw u ma kellix aħbaru. Kont naf biss, mingħandu stess, li beda jaħdem fuq kollezzjoni ta’ evidenzi dwar xbihat anċestrali, u b’mod partikolari fuq ir-riti funerarji (in-newwieħa, l-offerti, l-għata u t-tatwaġġi, fost l-oħrajn). Bħala awtur/attur, irid joħloq spettaklu korproju primittiv, fejn jinterpreta lill-protagonista, Mara sabiħa li wara li romlot (żewġha jinqatel minn konkubina), tikkommetti suwiċidju. Qalli li kollox irid ikun espress bil-ġestwalita’ u l-vokalita’ tkun limitata biss għall-ħsejjes tal-ispirti li jinvadu lill-armla permezz tal-allat tas-siġar, li kienet titlob taħthom meta l-qamar ikun aħdar.

Forsi hawn għandi nfakkrek, f’parentesi, li l-ossessjoni ta’ Hendrik bit-transvestiżmu ilha li tnisslet. Kienet bdiet mal-mawriet tiegħu fil-Greċja. Minn hemm kien ipperswada lilu nnifsu li l-alter ego tiegħu kien Mara Klassika: Afroditi, Kalipso, Kassandra, Saffo u saħansitra Medusa. Dwar Medusa kien kiteb li l-poeżija ttir minn għonqha mħanxar u kien beda jistudja analisti Freudjani li lemħu f’rasha l-ġenitali terrifikanti tal-Omm il-Kbira. Naf li dan il-ħsieb hu pjuttost klixejat imma trid tiftakar li Hendrik għandu fid-demm għal min jifhem il-maternita’ bħala subordinazzjioni femminili. U forsi għalhekk jippreferi lill-arketip tal-Mara terribbli li tfarrak il-loġika patriarkali. U jikkwota saħansitra d-delitt ta’ Medea kontra wliedha subien biex tpattiha lil Gjasun, il-maħbub li ttradieha. Lili kemm-il darba kellimni dwar it-traxxendenza potenti tal-Mara-Misteru u ta’ spiss jirreferi għall-Omm il-Kbira bħala “l-istitut immemorjali”, biex nuża frażi minn Vidal.

Kien qalli li meta jilbes u jirtokka ruħu bħal dawk in-nisa mitoloġiċi kien iħossu jittraxxendi, jidħol fl-ispazju oriġinali, inkantant u misterjuż. Il-parrokki tax-xagħar lixx u twil, imġiegħed jew innukklat, kienu jagħtuh l-enerġija divina tal-Femmina Eterna. U jiftakar li fil-bidu bla bidu, Alla kien Mara. Interessanti r-referenza tiegħu għal Alla, għax kif taf, l-anjostiċiżmu tiegħu hu parti mis-solitudni li taħkmu minn żmien għal ieħor.

Bħala parentesi rrid infakkrek li Hendrik għamel żmien interessat sew fit-Teatru Medjevali: kien anki studja d-Diskorsi bejn Alla u r-Ruħ, fosthom id-Djalogu tal-Kurċifiss mal-Pellegrin, dak ta’ Kristu mar-Ruħ Midinba u l-ieħor bejn L-Eremita u x-Xiħ tal-Kumpass li jkejjel id-Dnubiet tad-Dinja. Kien ippubblika monografu (1977), Qari Freudjan dwar l-Omm tad-Dulur, fejn rabat il-libidu tal-Omm-Verġni mal-mewt ta’ l-uniku raġel li kienet taf fiżikament: binha Jexwa. It-tifel tarbija jerdagħlha sidirha abjad u verġni biex il-ħalib, imbagħad, jitħallat mad-dmugħ u mad-demm, hekk kif f’mewtu terġa’ tilqgħu fi ħdanha. Minn ħdan ommu t-tifel tarbija jintemm katavru żvinat f’ħoġorha. U Hendrik kien studja wkoll, jekk niftakar sew, is-semantika tat-tbatija, id-dulur u l-mewt, b’relazzjoni mat-trattament ta’ Kristu-Vittma f’Hieronimus Bosch. Kien qalli li għadu jiftakar sew it-talb ta’ tfulitu li jinkrimina lill-bniedem li jabbanduna lil Kristu kkundannat:

Ja Ruħ x’għamiltlek jiena/biex tfajtni wara spallejk/ftakar fil-passjoni u s-swat kollu/u l-mewt ħarxa li batejt.

Dwar jekk Hendrik għandux xi ħaġa lesta għar-rivista l-ġdida tiegħek ma nafx ngħidlek. Qabel telaq lejn l-Orjent kien tani fotokopja t’abbozz teatrali li jidher li għadu fil-bidunett. Qalli biex nara x’jidhirli minnu, imma avżani li għadu frammentat, u jrid jistrutturah għall-koerenza, luċidita’, ritmi u l-bqija. Beda jaħdem fuq l-abbozz wara li rreġistra serje ta’ “rivelazzjonijiet” li taqqbulu l-ħolm fl-ewwel ġimgħat tal-millennju l-ġdid. Qalli li jrid jiżviluppa l-abbozz fi suite karnivaleska interpretata minnu stess, fil-parti ta’ Mara-Raġel, esseri maqbud/a f’ċikli ta’ ħolqien u distruzzjoni.

Qalli biex ma ngħaddi l-fotokopja lil ħadd iżda kunfidenzjalment se nniżżillek fil-qosor sintesi tal-movimenti ta’ dan il-monologu ta’ Hendrik. It-“taqsimiet” qed ninnumerahom biex tifhem aħjar il-passaġġ tal-ħsieb.

1. Joħroġ għan-nofs tal-palk Klawn għarwien ħlief għal għata mkittef jgħattilu rġulitu u l-ponot ta’ sidru fi ċrieki miżbugħa. Wiċċu prattikament abjad imma madwar għajnejh u xofftejh hemm tiċpis iswed. Jibda joħroġ minn bagalja sensiela ta’ maskri: Gaja, Melkart, Tanit, Ramsis, Fedra, Medea, Mark’Antonju, Kostantinu, is-Sultan ta’ Saba, Ragnarok tal-Vikingi, Bodisattva, Ġeremija, Ġesu Kristu, is-Sibilla tal-Aħħar Ġudizzju, Boy George u Lady Gaga.

2. Jintroduċi ruħu mal-pubbliku bħala l-Attur Vagabond fil-ftuħ tal-Millennju, studjuż tal-kuntrasti l-kbar tal-iskrittura reviżjonista: mill-għeluq minuskolu tal-kożmos tal-Isqof Ussher sal-univers bla tarf ta’ Galileo. Imma jrid jaqleb kollox għal reġistru traġikomiku, mingħajr boxxla u mingħajr sess fiss.

3. Tibda nieżla xita li ma ssaffix u r-ragħad hu biss ragħad u m’għandux leħen Alla. Jilbes kullana bl-irkiekel dorsali mnixxfin u jiżfen b’maskri differenti, issa għarwien għal kollox taħt l-ilma jiqliel. Minn wara s-sħab il-qamar jiċċappas bl-aħmar.

4. Minn kappell fond tal-maġija “jeħles” elf sena, imbagħad elf sena oħra, imbagħad lid-Demonju. Joħroġ par ħamiem, tfaqqa’ sajjetta u toqtolhom b’kolp it-tnejn li huma. L-attur jitqabad max-Xitan u dan jistuprah waqt li jibdew jaqgħu l-kwiekeb.

5. Jistejqer u jbiddel iktar maskri. Jiżfen ir-ritwal tal-Mara-Raġel u jiddikkjara li hu s-Salvatur u l-Antikrist, it-tnejn f’wieħed. Jagħmel serje ta’ kutrumbajsi u jsir Mortiċia, b’wiċċha lellux u xux’tha lixxa u sewda.

6. Isir Salome`. Jiżfen b’seba’ veli. Jinbidel fil-Qaħba tal-Babilonja. Tolqtu sajjetta, tħallih katavru. Imma jirxoxta mill-imwiet.

7. Jitbaxxa d-dawl ċentrali u tixgħel bl-aħdar iċ-ċiklorama. Jibdew jidhru dellijiet fitti, l-ewwel żgħar u mbagħad jikbru u jkomplu jikbru. Il-Klawn jinħataf mid-dellijiet u jibda jifga. Jinstama’ l-uġiegħ iddisprat ta’ Mara vjolentata. Imbagħad id-daħqa miġnuna, terribbli tagħha. X’aktarx Kassandra. Jintfew f’salt id-dwal kollha tal-palk u tibqa’ d-daħqa, iddur kiesħa w insensata fuq ras in-nies fis-sala. Osservaturi f’manikomju.

Ma nafx dan huwiex abbozz preliminari biss. Nammetti li joffri ċerti intriċċi anki mill-aspett tekniku. Imma fejn se jispiċċa dan il-proġett ma nafx. Hendrik qatt m’hu prevedibbli u ż-żjara tiegħu fil-Makaw tista’ taljenah mix-xogħol li fissirtlek hawn fuq.

Għal-lum nieqaf hawn, għażiża Lidia. Jekk nisma’ aktar mingħand Hendrik nibgħat ngħarrfek.

Kristofer.

Ma rridx ninsa. Kitbitli Sonia Smirnova minn Rostov-na-Donu. Wara li sseparat minn V. (u wara tant inkwiet u vjolenza) bdiet issib xi ftit lilha nfisha. Qed tagħmel addattament tan-novella L-iSpirtu Ġentili ta’ Dostoevskij għat-Teatru Maxim Gorki. B’kumbinazzjoni ftit ilu kont qed naqra saġġ dwar il-kristoloġija fl-awtur Russu u l-interrogazzjonijiet profondi li jagħmel dwar Alla, fosthom jekk tistax taf lil Alla mingħajr ma tħobbu. Interessanti l-ossessjonijiet bi Kristu, anki fid-dawl ta’ żmienna, meta hemm awturi li jitkellmu dwar l-industrija bbażata fuq in-Nazzerenu, manipulata minn Ruma, kompliċi ta’ tant imposturi storiċi, minn Borgia sal-Faxxisti, in-Nażisti u l-Aġenzija Sigrieta Amerikana.

Imma dan diskors kompletament differenti li mhux loku hawn.

K.